Recenzja książki Paula Tillicha „Męstwo bycia”

Książka Paula Tillicha „Męstwo bycia” jest jednym z jego najlepszych dzieł, a jej treść do dzisiaj nie jest zdezaktualizowana, pomimo, iż sama teologia Tillicha jest do dzisiaj mocno krytykowana. Książka cały czas inspiruje wielu teologów dogmatycznych, którzy delektują się teologią Tillicha. Niemiecki teolog starał się przedstawić znaczenie Objawienia w rozmaitych elementach życia człowieka, zahaczając o aspekty kulturowe. Tillich dość obszernie analizuje dysonans męstwa, którym jest według niego ontologia lęku, towarzyszącym człowiekowi przez całe życie. Jak twierdzi – „Męstwo jest samoafirmacją bytu wbrew faktowi niebytu.”

Książka „Męstwo bycia” składa się z sześciu rozdziałów, które omawiają męstwo, lęk, witalność, indywidualizm i egzystencjalizm. W rozdziale pierwszym „Byt a męstwo” Tillich przytacza rozważania filozoficzne na temat ustalenia definicji, czym jest męstwo? Zaczyna od myśli Sokratesowej, która nie była w stanie zdefiniować pojęcia męstwa. Sokrates poległ przy tym zagadnieniu filozoficznym. Wg tego antycznego filozofa, rozumienie męstwa zakładało zrozumienie człowieka i otaczającego go świata wraz z jego płaszczyznami i wartościami. Tillich przytaczał, że Platon z kolei łączył męstwo z elementem duszy, który nazywał Thymos. Element ten miał być u człowieka pomiędzy rozumem a zmysłami i bezrefleksyjnie dążył do tego, co w naturze ludzkiej było szlachetne. Z kolei Arystoteles, że mężny człowiek postępuje szlachetnie, gdyż taki jest cel cnoty. Największym dowodem męstwa była gotowość najwyższej ofiary, czyli oddania życia, dlatego wg. Arystotelesa męstwo cechowało wojowników.
Teolog średniowieczny Tomasz z Akwinu pisał o dwojakim znaczeniu męstwa. Twierdził, że męstwo jest siłą duchową zdolną do przezwyciężania wszystkiego, co stanowi przeszkodę w osiąganiu dobra. Męstwo łączył z moralnością, jedną z czterech cnót kardynalnych. Pozostałymi cnotami była sprawiedliwość i umiarkowanie. Tomasz z Akwinu podporządkowywał męstwo mądrości. Jak pisał Tillich, doskonałe męstwo było wg. Tomasza z Akwinu darem Ducha Świętego i łączył je z chrześcijańskimi cnotami: z wiarą, nadzieją i miłością. Tillich podsumowując próbę zdefiniowania pojęcia męstwa stwierdził, że prowadzi to do alternatywy, że albo używamy terminu „męstwo”, jako jednej z cnót, albo w innej opcji, interpretuje się wiarę za pośrednictwem analizy męstwa. dowiedz się więcej »