W przeszłości pedagogika była postrzegana, jako sposób, proces wychowania realizowany przez pedagogów, wpływający na dzieci i młodzież. Miejscem edukacji pedagogicznej były rodzina i szkoła, a za najważniejsze uważano wychowanie w szkole. W dniu dzisiejszym pedagogika zajmuje się wszystkimi fazami życia człowieka, tworząc podstawy działalności wychowawczej, które mają wpływać na społeczeństwo, które zostaje dzięki temu wyposażone w pedagogiczną wiedzę ogólną i system wartości niezbędny do właściwego funkcjonowania w społeczeństwie.

Pedagogika zajmuje się wychowaniem i jest nauką badającą rzeczywistość, którą współwytwarza. Pedagogika tworzy teoretyczne i praktyczne podstawy planowej działalności wychowawczej, zajmując się teorią wychowania, kształcenia, resocjalizacji i opieki.
Czy pedagogika jest naprawdę nauką? Istnieją opinie, które temu zaprzeczają, szczególnie w powszechnej debacie publicznej, gdzie uważa się, że pedagogika otrzyma status nauki, jeśli wyeliminuje swoje filozoficzne korzenie, a zacznie sie kierować określonym paradygmatem nauk ścisłych i przyrodniczych. Uznanie pedagogiki, jako nauki nie może korelować z jej neutralnością światopoglądową, aksjonormatywną, gdyż takowa nie istnieje. Światopoglądowo właściwa powinna być również postawa pedagogiki związana z negacją religii, czyli postawa ateistyczną.
Czy to właściwa droga dla pedagogiki? W przypadku eliminacji w pedagogice odniesień do wartości, do filozofii, humanizmu, a więc odrzucenie metafizyki, uniwersaliów, kulturowych sensów własnego zaangażowania w codziennym życiu spowoduje to degrengoladę i upadek pedagogiki, do czego mogą wkrótce doprowadzić niektóre działania polityczne, niekompetentnych osób, chcących zreformować pedagogikę.
Nad tym, czy pedagogika jest nauką zastanawiał się też kiedyś profesor Tadeusz Kotarbiński. Według jego opinii pedagogika, w znaczeniu funkcjonalnym, jest traktowana, jako pewien kompleks czynności badawczych i pomocniczych, natomiast w znaczeniu statycznym rozumiana jest, jako pewien kompleks prawd poznawczych.

Oprócz standardowych zadań ówczesna pedagogika tworzy i kodyfikuje zasady rozwoju i aktywności człowieka w całym jego procesie rozwoju osobniczego, czyli ontogenezie. Mają one niebagatelne znaczenie w związku z gwałtownymi rewolucjami technicznymi i kulturowymi, które następują w wyniki coraz wyższego rozwoju technologicznego. Sytuacja ta wymusza poniekąd konieczność permanentnego poszerzania wiedzy, umiejętności w ciągu całego życia człowieka, dbanie o samowychowanie, aby nie pozostał on w tyle. Bywają przypadki, że ludzie zatrzymują się jakby w czasie w określonych latach i ich rozwój nie następuje, ale wynika to z ich niechęci do kształcenia pedagogicznego. Takie podejście dzięki pedagogice spowodowało zwiększone inklinacje społeczne do zdobywania różnorodnej wiedzy, co niesie za sobą wysyp na krajowych uczelniach nowych kierunków i profilów kształcenia.
Pedagogika jest nauką humanistyczno-społeczną, którą cechuje myślenie według wartości. Oprócz praktyki społecznej edukacji i wychowania widoczne są związki pedagogiki z psychologią, socjologią, zarządzaniem i ekonomią.
Istotą pedagogiki powinien być człowiek, jego wychowanie zgodne z paradygmatami filozoficznymi, teologicznymi i humanistycznymi a nie oczekiwania polityków, władzy i ich ingerencja w podstawowe założenia pedagogiczne.
We współczesnej pedagogice prowadzi się liczne, kompleksowe badania, które świadczą o jej bliskiej korelacji z dziedziną nauk humanistycznych.

Badania dotyczą, takich przedmiotów, jak:
1.Historia pedagogiki
2.Pedagogika ogólna
3.Filozofia wychowania
4.Metodologia badań pedagogicznych
5.Pedeutologia
6.Teorie wychowania
7.Teorie kształcenia ( dydaktyka ogólna)
8. Pedagogika porównawcza
9. Współczesna myśl pedagogiczna
10.Pedagogika religii

Badania empiryczne, optymalizacyjne, stosowane, które od lat prowadzą pedagodzy umiejscawiają pedagogikę w dziedzinie nauk społecznych, która zajmuje się pedagogiką społeczną, opiekuńczą, resocjalizacją, czy pedagogiką specjalną i pedagogiką szkolną.
Jeśli chodzi o analizę pojęć pedagogicznych, to nie stoi ona na wysokim poziomie, z uwagi na nieobecność badań filozoficznych dotyczących analizy tych określeń. Nauki społeczne nie posiadają w swoim arsenale analizy podstawowych pojęć, jakimi się posługują, takimi jak: wychowanie, kształcenie, uczenie się, edukacja, opieka, resocjalizacja. Z powodu braku tych analiz pedagodzy musieli samodzielnie podjąć się tworzenia danych analiz. Zniesienie cenzury w Polsce po upadku komunizmu spowodowało wysyp prac naukowych dotyczących podstawowych pedagogicznych.
Rolą pedagogiki, jako nauki jest wyjaśnianie pojęć, ich eksplikacja, która prowadzi do kształtowania się z luźnych pojęć, określeń, w pojęcia ścisłe, jasne i klarowne, o względnie sztywnych desygnatach, co umożliwia prowadzenie badań naukowych.
Pojęcia pedagogiczne określane są mianem pozytywnych lub negatywnych. Przykładem negatywnego pojęcia jest tzw. „wychowanie bezstresowe”, które w wyniku sporów polityków konserwatywnych i liberalnych otrzymało status pojęcia negatywnego. Ten rodzaj bezstresowego wychowania przynosi więcej szkody niż pożytku.
Pedagogika powinna kompleksowo wykorzystywać wyniki badań innych dyscyplin, w szczególności nauk medycznych, przyrodniczych, technicznych, społecznych, czy humanistycznych, w celu badania uwarunkowań zachowania, kształcenia i ewentualnych możliwości optymalizacji tych procesów.
Dzisiejsza pedagogika potrzebuje nowatorskich badań teoretyków i praktyków, aby była właściwie postrzegana, adekwatnie do swojego statusu naukowego. Należy odnaleźć w myśli humanistycznej odpowiednich poglądów, teorii, czy wzorów, które wzmocnią pedagogikę, jako naukę. Najistotniejszym elementem układanki jest sam człowiek, który patrząc przez pryzmat pedagogiki jest tym źródłem subdyscyplin pedagogicznych. Każdy człowiek rzecz jasna jest inny, indywidualnie różni się wyglądem, genetyką, skłonnościami, zachowaniem, czy wartościami, jakimi się w życiu kieruje. Wszystkie profile człowieka tj. genetyczny, antropologiczny, historyczny, psychiczny, społeczny składają sie jednak na całościowy profil pedagogiczny.
Naszym zadaniem jest zadbać o to, aby pedagogika, będąca metanauką, nie została odsunięta poza granice nauki, gdyż bierze ona udział w codziennym życiu, egzystencji wszystkich ludzi. Metapedagogiczne badania umożliwiają nam ukazywanie tego, co nas łączy, a nie dzieli i to powinno być jednym z zasadniczych celów współczesnej pedagogiki, oprócz oczywiście celów stricte wychowawczych.

Bibliografia:
Pedagogika Podręcznik akademicki PWN 2019 B. Śliwerski, B.Kwieciński

« »